VAC-advies bij energiezuinig renoveren

Overal in Nederland worden woningen energiezuinig gemaakt. Er worden HR++ ramen geplaatst, zonnepanelen op daken gelegd en ventilatie-installaties vervangen. Kan de VAC-organisatie hier over adviseren? En zo ja, waar kunnen de leden van de Adviescommissies Wonen dan op letten? In deze editie starten we met de vierdelige serie ‘VAC-advies bij energiezuinig renoveren’. In deel ÚÚn kijken we naar de maatregelen aan de schil van de woning.


“Mijn huis wordt ge´soleerd, maar de dakgoot sluit niet meer aan op het afwateringssysteem.” “Nu mijn dak ge´soleerd is, kan ik op zolder niet meer rechtop staan” “Sinds onze woning energiezuinig gemaakt is, heb ik veel meer last van hoofdpijn.” Zomaar een paar problemen waar bewoners tegenaan kunnen lopen als hun woning energiezuinig gemaakt wordt. Met onderstaande tips kunt u een VAC-advies opstellen waarmee dit soort zaken voorkˇmen kan worden.


Maatregelen aan de schil
Bij energiezuinig c.q. energieneutraal renoveren investeert men vaak in maatregelen aan de schil van woningen. Met andere woorden: er worden allerlei vormen van isolatie toegepast en de woningen worden kierdicht gemaakt. “Kunnen wij als Adviescommissie Wonen wel adviezen geven over aanpassingen aan de hardware van woningen?”, zo wordt VACpunt Wonen wel eens gevraagd. Het antwoord: ja, dat kunt u zeker! Een paar adviezen op een rij.


Kierdichting
Begin altijd met kierdichting Ún vloerisolatie! Als deze twee maatregelen niet uitgevoerd worden, hebben andere maatregelen, zowel aan de schil als het plaatsen van installaties, weinig effect. Als woningen kierdicht gemaakt worden, kunt u aangeven dat dit zorgvuldig uitgevoerd moet worden. Onzorgvuldige kierdichting kan namelijk leiden tot tochtklachten.

Woningen die volledig kierdicht gemaakt worden, moeten beter geventileerd worden. De frisse buitenlucht komt niet meer vanzelf de woning binnen door kieren en spleten in de constructie. Daarom moeten er voldoende ventilatievoorzieningen, zoals klepramen, ventilatieroosters e.d. in de woning zitten. En die moeten vervolgens ook actief benut worden. Bewoners zijn zich er wellicht niet van bewust dat ze meer moeten ventileren om de binnenlucht gezond te houden. Adviseer opdrachtgevers om bewoners hierover te informeren. Mondelinge informatie werkt beter dan schriftelijke. En de kracht van de boodschap zit ‘m in de herhaling!


Vloerisolatie
Ook het toepassen van vloerisolatie maakt een woning energiezuiniger en comfortabeler. Het Bouwbesluit stelt eisen aan de hoogte van ruimten en deuren; de vloer ophogen is daarom vaak geen optie. Ook de aansluiting op binnendeuren is een probleem. Daarom wordt vloerisolatie vrijwel altijd aan de onderzijde toegepast. Bij woningen met een kruipruimte is dit vrij eenvoudig aan te brengen. Lastiger wordt het wanneer de woningen geen kruipruimte hebben. Dan zit er niets anders op dan de hele vloer te vervangen; iets wat in de praktijk zelden gebeurt. Overigens geldt dit zowel voor houten als voor stenen c.q. betonnen vloeren.

Om een lager energieverbruik c.q. lagere Energie Prestatie CoŰfficiŰnt te realiseren kunnen bouwers kiezen uit een aantal maatregelen. De ene maatregel levert echter meer energiebesparingspunten op dan de andere. Voor vloerisolatie zijn geen punten beschikbaar, daarom wordt dit vaak overgeslagen. Terwijl juist vloerisolatie een belangrijke bijdrage levert aan het comfort voor bewoners. Met het plaatsen van zonnepanelen kunnen wel veel punten verdiend worden en energie(kosten) bespaard worden. Daarom worden soms zelfs zonnepanelen toegepast op daken die in de schaduw liggen!

Nog een voorbeeld: een corporatie voerde een isolatieplan uit in een bestaande woonwijk. Onderdeel hiervan was aanpakken van de vochtige kruipruimte. De bodem van de kruipruimte werd afgedekt met schelpen en er werden ventilatieopeningen onderaan de gevel gemaakt (kruipruimteventilatie). Hierdoor verbetert de kwaliteit van het binnenmilieu: minder vocht in huis betekent meer comfort. Er werd echter geen vloerisolatie aangebracht. Een gemiste kans, want het gevolg was dat de bewoners klaagden over een toename van koude- en tochtklachten, terwijl ze wel meer moesten betalen voor hun ‘ge´soleerde’ woning!


Dakisolatie
Bij veel renovatieprojecten wordt dakisolatie toegepast. Als het om een individuele rijwoning gaat, is het belangrijk dat de bewoners op tijd met hun buren gaan praten. Dakisolatie aan de buitenzijde van de woning kan, vooral bij schuine daken, technische en esthetische consequenties hebben. Door de isolatie wordt het dak hoger dan dat van de buren en steekt het ook iets meer uit, waardoor de uniformiteit doorbroken wordt. Ook kan dakisolatie gevolgen hebben voor de waterberging: dakgoten en afvoerkanalen sluiten niet meer aan op die van de buren. Hiervoor moet dus, in overleg met de gemeente, een oplossing gezocht worden.

Door isolatie aan de buitenzijde worden de nok- en de goothoogte hoger. Hierover kunnen eisen opgenomen zijn in het bestemmingsplan en de welstandsrichtlijnen. Ook bij monumenten is het zaak om te informeren bij de gemeente of er eisen zijn en in welke mate hiervan afgeweken mag worden.

Als het isolatiemateriaal aan de binnenzijde van het dak wordt toegepast, wordt de stahoogte onder het dak minder groot. Dit kan het gebruik van de ruimte be´nvloeden.


Gevelisolatie
Ook bij gevelisolatie aan de buitenzijde van een enkele woning speelt aansluiting op de woning van de buren een rol. Adviseer bewoners om hierover tijdig met hun buren in gesprek te gaan.

Door gevelisolatie aan de buitenzijde komen de buitenmuren meer naar voren en worden de bouwgrenzen overschreden. Hierover kunnen eisen opgenomen zijn in het bestemmingsplan en de welstandsrichtlijnen. Ook bij monumenten is het zaak om te informeren of er eisen zijn en in welke mate hiervan afgeweken mag worden.

Als er gevelisolatie wordt toegepast, moet er rekening gehouden worden met de mogelijkheden voor zonwering. Als die er niet zijn, is het meteen een kans om ze aan te brengen. Als er al wel zonwering (mogelijk) was, moeten die mogelijkheden ook in de nieuwe situatie aanwezig zijn. Zonwering is altijd aan te bevelen; het voorkomt oververhitting in de zomer en het een is duurzamere en goedkopere oplossing dan het plaatsen van een airco.

Gevelisolatie die aan de binnenzijde van de woning wordt toegepast, maakt de ruimten kleiner. Een keuken die aan de gevel gesitueerd is, kan ook roet in het eten gooien. Vaak wordt er bij gevelisolatie binnen gekozen voor afwerking met gipsplaten; hierdoor wordt het ophangen van gordijnen en schilderijen wel een stuk lastiger.

Door gevelisolatie vermindert de geluidsoverlast van buiten. Het gevolg is vaak wel dat er geluid van buurwoningen beter hoorbaar is. Veel opdrachtgevers en bewoners zijn zich hiervan niet bewust.


Glasisolatie
Het vervangen van enkel glas door HR++ glas of hoger kan vaak niet met behoud van de huidige (draai)ramen. Die moeten dan dus ook vervangen worden. Bij monumentale en beeldbepalende ramen is dit vaak – om esthetische redenen - niet haalbaar.

Als er isolatieglas geplaatst wordt, kunt u aanbevelen dit altijd te combineren met ventilatiemogelijkheden, bijvoorbeeld roosters. Hoe beter glas isoleert, hoe zwaarder het is. Vooral triple isolatieglas is zwaar. Attendeer erop dat ramen die groter zijn dan 2 m2 zijn lastig te openen zullen zijn (zie ook WKW tc 09,10 en tc 11.12; ook opgenomen in Woonkeur, H3, deel 1, artikel A7.6). Isolatieglas kan in verband met de veiligheid het beste van binnenuit geplaatst worden (glaslatten aan de binnenzijde). Een Amsterdamse woonwijk kreeg na de plaatsing van isolatieglas vanaf de buitenzijde te maken met een inbraakgolf…


Ventilatie
Bij een sterker ge´soleerd huis is er meer aandacht nodig voor ventilatie. Vaak wordt een heel nieuw ventilatiesysteem geplaatst. Hierbij is er keuze tussen een centraal of een decentraal systeem. Aan beide systemen zitten voor- en nadelen waar u de opdrachtgevers en/of bewoners op kunt wijzen.

Een centraal ventilatiesysteem is goedkoper dan een decentraal systeem. Het nadeel is echter dat er een kanalenstelsel door de hele woning heen aangelegd moet worden. Dit kan alleen als de plafonds voldoende hoog zijn, zodat de kanalen netjes weggewerkt kunnen worden. Een decentraal systeem is duurder, maar een heel kanalenstelsel is dan niet nodig. Bij een decentraal systeem wordt echter wel per ruimte een ventilatie-unit geplaatst; esthetisch gezien is zo’n unit nogal aanwezig in de ruimte.

Welke keuze er gemaakt wordt is dus sterk afhankelijk van de bestaande situatie. Een nieuw systeem moet ook begrijpelijk zijn en passen bij het type bewoner.


terug naar de nieuwsbrief>

VAC-advies aanvragen

Gemeenten, corporaties, projectontwikkelaars, maar ook particulieren kunnen hun bouwplannen en omgevingsplannen door een adviescommissie laten toetsen op gebruikskwaliteit.

Lees meer >